LED-lampen zijn efficiënter dan gloeilampen en spaarlampen, maar dat wil nog niet zeggen dat ze het energieverbruik doen dalen.
Spaarlampen worden steeds vaker als een overgangstechnologie beschouwd, LED’s zijn de toekomst. LED-lampen zijn zuiniger en gaan langer mee dan spaarlampen, en ze bevatten geen kwik. Of de technologie haar belofte kan waarmaken, valt nog af te wachten. Witte LED’s – de lampen die we nodig hebben om ons interieur te verlichten – zijn momenteel nog te zwak en te duur om een volwaardig alternatief te zijn voor de gloeilamp of de spaarlamp (hun lichtopbrengst is vaak veel lager dan wat fabrikanten aangeven). Het succes van gekleurde LED-verlichting is echter al een feit. En die belooft het energieverbruik alleen maar de hoogte in te jagen, want ze introduceert verlichting waar voorheen geen verlichting was.
——————————————————————————————————–
|
// http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js // http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js |
——————————————————————————————————–
Een gebouw inpakken met duizenden gekleurde LED’s is een nieuwe decoratieve trend in de hedendaagse architectuur. Op deze websites vind je tientallen voorbeelden. De mensen achter deze projecten benadrukken regelmatig de energie-efficiëntie van de gebruikte technologie, maar uiteraard wordt er in geen enkel van deze gevallen energie uitgespaard, wel integendeel.
Neonverlichting
De gekleurde LED-lampen die op gebouwen worden bevestigd (het zijn er soms meer dan 200.000) vervangen geen gloeilampen of spaarlampen, ze vervangen een niet-verlichte gevel. Dus wat telt is het extra energieverbruik dat wordt geïntroduceerd door deze LED’s, niet de energiebesparing die ze opleveren vergeleken met een gebouw dat wordt ingepakt met gloeilampen of neon-lichten – dat doet namelijk niemand, behalve in Las Vegas.
Billboards
Reusachtige reclameborden zijn een andere opkomende toepassing van LED’s. Eind november werd er op Times Square in New York een LED-billboard van 1.579 vierkante meter in dienst genomen (hier zie je de elektronica die nodig is om het te bedienen). Het wordt het grootste ter wereld genoemd, maar in de Chinese hoofdstad Peking staan er al twee die groter zijn. Greenpix meet 2.200 vierkante meter, een ander scherm in dezelfde stad – horizontaal geplaatst als een dak over een straat – meet 7.500 vierkante meter. In Dubai is er een LED-scherm van 33 verdiepingen hoog gepland, zichtbaar van een afstand van 1,5 kilometer, dat in een wolkenkrabber zal worden geïntegreerd.
Zonnepanelen
Greenpix wordt van energie voorzien door zonnepanelen, en daarom wordt het gepromoot als een “radicaal voorbeeld van duurzame technologie”. Dat is het niet. De fabricatie van zonnepanelen vraagt energie, en niet weinig. Dat is geen probleem als die zonnepanelen vervolgens worden ingezet als vervanging van een bestaande, fossiele energieproductie, want in dat geval is het resultaat inderdaad een vermindering van het energieverbruik. Maar dat is hier niet het geval.
Lichtgevend beton
Twee andere uitvindingen wekken argwaan: transparant beton en lichtgevende straatstenen en voetpaden. In de nabije toekomst laten we wellicht het licht branden in elke kamer van ons huis, niet voor onszelf, maar voor de buren en de voorbijgangers. LED-muren kunnen ook bewegende beelden tonen, gecontroleerd door een computer. Elke muur, elk gebouw, elke brug en elke straatsteen kan een medium voor communicatie worden. LED’s beloven ook een revolutie te veroorzaken in binnenhuisarchitectuur, en de lijst producten die kan worden “verbeterd” door de technologie lijkt eindeloos.
Pantoffels met koplampen
Een paar voorbeelden: kranen van wastafels en douches die de waterstraal van kleur doen veranderen al naargelang de temperatuur van het water, flikkerende kleding en accessoires, van kleur veranderende boekenplanken, pantoffels met koplampen, oplichtende veiligheidskleding, verlichting in de tuin, parkbanken, verkeersdrempels en oversteekplaatsen. Een aantal van deze toepassingen zijn best de moeite waard. LED’s zouden bijvoorbeeld het verkeer veiliger kunnen maken. Veel mensen zullen bovendien in de wolken zijn over alle nieuwe mogelijkheden op het gebied van design. Maar met energiebesparing heeft dit allemaal niets te maken.
Paradox
LED’s zijn een zeer goed voorbeeld van de energie-efficiëntie paradox die eerder al op Lowtech Magazine aan bod kwam in verband met spaarlampen, auto’s, televisies en computers. Kort samengevat zegt deze (economische) wet dat zuiniger apparatuur vaak nieuwe toepassingen of een intensiever gebruik als gevolg heeft, waardoor het totale energieverbruik terug op het zelfde niveau komt te liggen, of zelfs stijgt vergeleken met de situatie voor de komst van de zuiniger technologie.
Energie-efficiëntie leidt dus niet automatisch tot energiebesparing. Computers, televisies en automotoren zijn de laatste decennia veel efficiënter geworden, maar hun energieverbruik bleef constant of steeg zelfs (ook zonder rekening te houden met het toenemende aantal auto’s, televisies of computers).
Stanley Jevons
Zelfs de komst van een radicaal nieuwe energie-efficiënte technologie (vergelijkbaar met de overgang van gloeilampen naar LED’s) is geen garantie voor energiebesparing. Een LCD-scherm is op zich veel efficiënter dan de conventionele beeldbuis. Er was dus een potentieel voor energiebesparing, maar in plaats daarvan werd de technologie aangewend voor de productie van grotere televisies, zonder het energieverbruik (al te veel) op te drijven.
Er zijn zoveel voorbeelden van de energie-efficiëntie paradox dat het moeilijk te geloven is dat dit mechanisme (al beschreven in 1865 door Stanley Jevons en verder uitgewerkt door Daniel Khazzoom en Len Brookes in de jaren zeventig van de twintigste eeuw) nog altijd zo controversieel is.
Las Vegas
Voor spaarlampen is de energie-efficiëntie paradox moelijk te bewijzen omdat die geen nieuwe toepassingen met zich mee brachten. Het zou kunnen dat mensen geneigd zijn om meer lampen langer te doen branden, omdat ze weten dat ze efficiënter zijn – dat is echter moeilijk te onderzoeken, en het effect kan niet bijzonder groot zijn.
Maar LED’s openen een wereld van nieuwe toepassingen, zoals opgesomd in het eerste deel van de tekst. In het beste geval heft de energiebesparing aan de ene kant (gloeilampen vervangen door LED’s) de energieverhoging aan de andere kant (nieuwe toepassingen) op en blijven we gewoon evenveel energie gebruiken. Het enige resultaat is dan: meer verlichting.
Hoe de paradox oplossen?
Energie-efficiëntie levert ons dus wel degelijk iets op: meer verlichting, snellere en zwaardere auto’s, grotere televisies, snellere en compactere computers. Maar als we willen dat energie-efficiëntie leidt tot energiebesparing (en daar heeft iedereen het toch over) dan is er meer nodig. De paradox van energie-efficiëntie is op verschillende manieren op te lossen, maar populair zijn die oplossingen niet. Het kan bijvoorbeeld door een belasting te heffen op energieverbruik, of door op een andere manier de energieprijzen (gevoelig) te verhogen.
Dat is de puur economische, niet-repressieve manier. Het laat immers de mogelijkheid open om energie-efficiëntie om te zetten in extra toepassingen of extra prestaties, als je bereid bent om daarvoor te betalen. De paradox kan ook worden opgelost door, in het geval van auto’s, de snelheid te verlagen. Door, in het geval van televisies, de afmetingen te beperken. Door, in het geval van computers, een limiet op de rekensnelheid te zetten. Door, in het geval van LED-verlichting, bepaalde toepassingen te verbieden. Eén van deze instrumenten of maatregelen is nodig, zoniet komt er nooit iets van energiebesparing in huis.
Kris De Decker
——————————————————————————————————–
Verwante artikels:
- Televisie verovert het landschap: de opmars van het digitale billboard
- Mag het een zuinig lampje minder zijn?
- Zo lossen we de energiecrisis (nooit) op
- Het recht op sterren
- Spaart een spaarlamp energie?
- De gloeilamp is niet slecht voor het milieu: 300 jaar kunstmatige verlichting
- Ook LED-lampen moeten bij het gevaarlijk afval
- Snelheid vreet energie
- Hoeveel energie kost digitale technologie?
Foto’s :
——————————————————————————————————–
|
// http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js |
www.lowtechmagazine.be 
Plaats een reactie