Lowtech Magazine

Fiets met trapondersteuning gebruikt vliegwiel in plaats van batterij

Een fiets met elektrische trapondersteuning zou ervoor kunnen zorgen dat meer mensen besluiten hun auto voortaan te laten staan. Dat geldt met name voor wie een heuvelachtig parcours aflegt en/of liever niet bezweet op het werk aankomt.

Enige probleem is de batterij. De productie ervan kost aardig wat energie en milieuvervuiling. Bovendien moet ze regelmatig vervangen worden, wat de kosten flink opdrijft. De 22-jarige student Maxwell von Stein bouwde een alternatief dat die nadelen niet heeft: een fiets met een vliegwiel in plaats van een batterij.

De vergeten toekomst van de fietsmachine

De mogelijke toepassingen van pedaalkracht gaan die van de fiets als transportmiddel ver te boven. Tijdens de jaren 1970 werd er veel onderzoek verricht naar energiefietsen die op een mechanische manier een groot aantal industriële machines, huishoudtoestellen en landbouwwerktuigen konden aandrijven.

Als dat onderzoek zou worden verdergezet, aangevuld met de kennis en materialen van vandaag, kan de stationaire fietsmachine een belangrijke rol spelen bij het uitbouwen van een duurzame energieproductie.

Bouw je eigen energiefiets of fietsmachine

Een pedaalaangedreven krachtbron in huis kan een waardevolle aanvulling zijn op andere hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind.

Daarbij moet wel beseft worden dat het opwekken van elektriciteit erg inefficiënt is en dat het mechanisch aandrijven van apparaten (indien mogelijk) de voorkeur geniet. Hieronder vind je een verzameling links naar plannen voor de bouw van energiefietsen waarmee je elektriciteit en/of mechanische energie kan opwekken.

Niet alle handleidingen zijn gratis, en geen enkele is in het Nederlands. Maar wie een aantal bronnen combineert, de tekeningen bestudeert en een beetje creatief is, kan zowat alles bouwen wat hij of zij wil. Kunnen lassen is handig, maar geen vereiste (je kan ook bouten gebruiken). Mensen die fietsmachines gebouwd hebben of daar mee bezig zijn: foto's van jullie creaties zijn altijd welkom - stuur ze me via e-mail en ik zet ze mee in de reacties.

Hoe milieuvriendelijk is de energiefiets?

Al trappend elektriciteit opwekken is goed voor je conditie, maar het ecologische voordeel is zeer twijfelachtig.

Hoewel het menselijk lichaam niet erg efficiënt is in het omzetten van brandstof (voedsel) in energie, is dat niet het vraagstuk dat we hier willen aankaarten: mensen moeten nu eenmaal bewegen om gezond te blijven, en dus kunnen we die energie evengoed aanwenden om apparaten aan te drijven.

Het probleem is de moderne benadering van de technologie, die resulteert in weliswaar praktische maar bijzonder inefficiënte machines. In feite doe je met een energiefiets niets meer dan het opwekken van de energie die nodig was voor de productie van de batterij.

De velomobiel: hightech fiets of lowtech auto?

Ligfietsen met een "koetswerk" wekken een bevreemdend effect op. Ze zien er vaak even snel uit als een racewagen, maar dat zijn ze natuurlijk niet. Wel zorgen de ligpositie, het minimaal gewicht en de uitmuntende aerodynamica ervoor dat het voortstuwen van een "velomobiel" drie tot vier maal minder kracht vergt dan het rijden met een gewone tweewieler. Die hogere efficiëntie kan worden omgezet in comfort, maar ook in een hogere snelheid en grotere afstanden. Een geoefend "velomobilist" haalt een kruissnelheid van 50 kilometer per uur. De fietsraket is daarmee een uitstekend alternatief voor de auto, speciaal bij tegenwind en regenweer.

Zeilen op de autosnelweg

De Nederlandse Whike (rechts) en de Amerikaanse Pterosail (links) zijn ligfietsen die bij een stevige wind helemaal geen trapkracht meer nodig hebben. Bij een lichtere bries ondersteunt het zeil de inspanning van de fietser. Het concept van beide driewielers is gelijk, maar de uitvoering is verschillend. Het tuigage van de Pterosail lijkt meer op dat van een zeilboot, dat van de Twike heeft meer weg van dat van een windsurfplank. 

Windaangedreven fietsen werken natuurlijk niet in dichtbebouwde steden, maar kunnen wel handig zijn voor het vervoer tussen steden en op het platteland. Is er geen of niet voldoende wind, dan kan je uiteraard gewoon trappen. Zelfs als de mast en het zeil rechtop blijven staan, levert dat nog altijd minder luchtweerstand op dan in het geval van een gewone fietser.

Fietsen zonder trappers: kickbikes

Als tegengewicht voor de dagelijkse stroom nieuwsberichten over zogenaamd groene elektrische voertuigen brengt Lowtech Magazine nog maar eens een echt milieuvriendelijk alternatief: de "footbike" of "kickbike", een fiets zonder trappers, de opvolger van de autoped of de step. Een efficiënt vervoersmiddel voor de drukke binnenstad.

Cycle Chics: de fiets als sekssymbool

"Mensen houden nu eenmaal van snelle auto's want snelle auto's zijn sexy", aldus het commentaar van een lezer op het artikel "Snelheid vreet energie". Lowtech Magazine is het daar niet mee eens: probeer de aandacht van de andere weggebruikers maar eens op je benen te richten als je in een sportwagen of een SUV zit.

Een (overdekte) snelweg voor fietsers?

De eerste snelweg in de geschiedenis werd gebouwd voor fietsers, niet voor auto's. De meer dan 100 jaar oude "Cycleway" in Californië (zie foto hieronder) is vandaag een bron van inspiratie voor verkeersingenieurs die van de fiets opnieuw het snelste en comfortabelste stedelijk vervoersmiddel willen maken. Ook in natte, koude en winderige landen als België en Nederland. Maar hebben we eigenlijk wel zo veel extra infrastructuur nodig?

Pedaalkracht voor macho's

 

De auto is niet alleen een vervoersmiddel maar ook een statussymbool. De fiets schiet op dat vlak te kort. Het aanbod is groot en divers, maar er zijn maar weinig fietsen die de macho-uitstraling hebben van een Porsche of een Land Rover.

De Hennepin Crawler van het Californische kunstencollectief Krank Boom Clank is een verdienstelijke poging om een (echt) milieuvriendelijk persoonlijk voertuig te ontwerpen dat ook sex-appeal heeft. Wie met dit tuig de stad in rijdt, heeft gegarandeerd de aandacht.