« Made in Vlaanderen: een garderobe uit eigen streek | Hoofdmenu | Een lowtech koelkast voor groenten en fruit »

27 februari 2012

Reacties

Feed U kunt deze conversatie volgen door in te schrijven op de reactiefeed van dit bericht.

Paul

(1)

Misschien omdat ze in Europa toch iets slimmer waren door iets met minimaal 2 wielen te gebruiken en er een lastdier voor te zetten en omdat het vervoer van dingen over lange afstanden toen helemaal niet zo noodzakelijk was, in plaats met zo'n eigenlijk onhandig ding als een overmaatse kruiwagen rond te (moeten) zeulen....

Bruno verschaeve

(2)

Super artikel, dankjewel!

luk wynants

(3)

Moderne interpretatie in de extrawheel: een fietskar. http://www.extrawheel.com/

J. Kremer

(4)

Dank voor het fijne en informatieve artikel.
Ik weet uit eigen ervaring dat een kruiwagen ook nu nog voor alledaagse bezigheden een heel verdienstelijke oplossing kan bieden.
Zo woon ik zelf in een middelgrote stad waar het natuurlijk erg druk kan zijn. Voor bijv. de wat grotere boodschappen kan een kruiwagen m.i. de concurrentie zeker met de auto aan. Parkeren (wel een fietsslot meenemen) is immers geen probleem meer en je manouvreert bovendien zoveel sneller door het verkeer heen dan een auto op de kortere afstanden.
Zo'n chineze kruiwagen zou nog wel weer een oplossing kunnen zijn voor bijv. de gang naar de bouwmarkt

Kris De Decker

(5)

@ Paul (#1): wat een formidabele demonstratie van historische onwetendheid. Loop eens naar de bibliotheek en leen een paar van de boeken uit die je in de bronnenlijst vindt. Hopelijk volgt er dan een wat slimmere reactie.

@ Luk (#3): de (vracht)fiets kan inderdaad beschouwd worden als de moderne opvolger van de Chinese kruiwagen. Trappen is efficiënter dan stappen, en net als bij de kruiwagen volstaat een smalle weg. Toch bestaan er ook moderne uitvoeringen van de Chinese kruiwagen, met fietswiel (in China) of autowiel (in Angola). Het voordeel tegenover de fiets blijft dat de kruiwagen beter functioneert op slechte wegen.

Rarrie

(6)

Laat de Chinezen maar komen ! Nu onze politici schreeuwen om hun hulp.

Kris De Decker

(7)

@ Rarrie (#6): helaas zijn de moderne Chinezen allesbehalve een voorbeeld op het vlak van duurzaamheid. Ze kunnen evenveel opsteken van hun geschiedenis als wijzelf.

@ J. Kremer (#4): hier vind je een aantal foto's van een moderne Chinese kruiwagen met fietswiel (zelfbouw wellicht): http://www.flickr.com/photos/ivanwalsh/4466415855/in/photostream/

Het ontwerp lijkt te verschillen van het oude design, maar is in feite een replica van een van de vele tientallen varianten die eeuwenoud is. Het enige verschil is het gebruik van het fietswiel, alsook het grotere gebruik van metaal. De klassieke kruiwagen was vrijwel geheel opgebouwd uit hout.

Dany Boute

(8)

Interessant artikel. Toch een opmerking over de vergelijking chinese versus europese kruiwagen. Je stelt dat je bij een europese kruiwagen de helft van de last moet optillen. Dit is in sommige gevallen wel waar(vb. een kruiwagen met mortel die zich over de hele kuip verdeelt) maar als je zand of zakken cement goed "op de kop" laadt heb je een verhouding van zowat één op drie of zelfs nog meer. Als de afstand van de wielas tot de handvatten 4 keer groter is dan de afstand van de wielas tot (het zwaartepunt van) de last, dan til je slechts een vierde. Bij een zogenaamde bloemistenkruiwagen( zowat de eenwielige versie van het buizenkarretje op 2 wielen), die lang (en smal) is, is die verhouding soms nog groter.

Kris De Decker

(9)

Dany: akkoord, maar in dat geval lijkt het mij dat je de laadcapaciteit van de kruiwagen verkleint. Wat je beschrijft, lijkt me een ingenieuze "hack", die echter lang niet altijd toepasbaar is.

Maar het is inderdaad wel zo dat er ook van de Europese kruiwagen allerlei varianten bestaan, waarvan sommigen minder krachtinspanning vragen dan anderen. Hier is een mooi overzicht, uit een boek gepubliceerd in 1833: http://cnum.cnam.fr/CGI/fpage.cgi?8HA20/164/110/317/96/304 (de link gaat naar de eerste bladzijde van het overzicht, er volgen nog zo'n 20 pagina's).

Overigens heeft de Europese kruiwagen ook voordelen tegenover de Chinese kruiwagen: hij is beter geschikt voor het gebruik op bouwwerven, waarbij er vooral wordt gelost en geladen en de transportafstand kort is. Hij is lager, zodat je hem vlotter kan inladen. En je kan hem makkelijk uitkiepen. Het zou dus weinig zin hebben om Chinese kruiwagens in te zetten op bouwwerven - hij is bedoeld voor lange afstanden (al zijn er dan weer varianten die wat beter geschikt zijn voor laden en lossen).

Vera Wolf

(10)

Wij zijn tuinder en werken met zgn ramenwagens; hier zit het wiel ook meer in het midden en balanceert de lading op het (gewone kruiwagen)wiel. Je kunt er 9 tot 12 kisten mee vervoeren over het land; wel moet je het gewicht over hobbels en kuilen duwen dus 150 kilo nou ook weer niet. Volgens mij zijn dit soort wagens al heel lang in gebruik. Plaatje met dubbel wiel (wij hebben ze met één wiel): http://www.lenaerts-blommaert.be/nl/verkoop/intern_transportmaterieel/steekwagens/ramenwagen_1143.htm

Kris De Decker

(11)

@ Vera: interessant, bedankt. Dat kan je inderdaad omschrijven als een moderne versie van de Chinese kruiwagen, met het verschil dat het wiel veel kleiner is. Met een veel groter wiel (dat van de Chinese kruiwagen heeft een diameter van één meter) zou het wel mogelijk zijn om 150 kilogram over hobbels en kuilen te duwen.

Koen Vandewalle

(12)

Nu nog een elektrisch aangedreven variante (iets minder low-tech) met een paar goedkope, zware loodaccu's om het zwaartepunt te verlagen, en je kunt er mee over de akkers en weiden hossen. Zelfs bergop. Helemaal zonder wegen. Een soort off-road versie (Iets meer low-tech). Op de paadjes kun je dan weer gewoon zonder motor rijden.

Kris De Decker

(13)

Er zijn trouwens al elektrische kruiwagens op de markt, en ze worden inderdaad gepromoot om ook bergop te kunnen rijden: http://www.electricwheelbarrows.com.au/

Wel met drie wielen.

henk honnest

(14)

Machtig mooi artikel. Er gaat weer een wereld voor me open. Bedankt, Kris!

Sietz Leeflang

(15)

Proficiat met dit nieuwe en zoals altijd doorwrochte artikel! Dit bewijst wat met menskracht, gecombineerd met een geniaal en eenvoudig werktuig, eeuwenlang mogelijk is geweest. Het hoopvolle is dat dit mogelijk blijft als voor iedereen olie binnen afzienbare tijd onbetaalbaar gaat worden.
Blij te zien Kris, dat je bij je bronnen ook F.H.King noemt. Zijn honderd jaar oude standaardwerk dat ik na jaren aarzelen in 2010 vertaald en bewerkt heb mocht inmiddels een 2e druk beleven (uitgave Eburon, titel 'Vierduizend Jaar Kringlooplandbouw').
In een heel levendig verslag van een marktdag in Sjanghai laat King zien dat er met die Chinese kruiwagens nóg meer kon. Hij zag hoe uit de haven dagelijks enorme ladingen groenten naar een van de hoofdmarkten in de Nanjingstaat werden vervoerd. Dit vervoer gebeurde steeds in de looppas! King kon dit tempo als voetganger dan ook onmogelijk bijhouden. Zijn verklaring voor dit fenomeen vond hij in de voedingswijze van de Chinese werkende bevolking: heel veel groenten, eiwitrijke en smaakbrengende sauzen, en dit aangevuld met rijst en andere granen. Geen - of alleen bij hoge uitzondering - vlees. Meerdere malen beschrijft hij het grote uithoudings-vermogen van al deze werkenden, de boeren die hij op tal van plaatsen bezocht voorop.
Sietz Leeflang.

Jaap Boomsma

(16)

Daarom is de verklaring van een F.H. King nog niet juist.
Zelfs een westerling met zijn verkeerde voeding is nog wel in staat om de hele dag te lopen of zelfs te fietsen.
F.H. King had zich moeten afvragen waarom bij de zwaardere kruiwagens van die metalen plaatjes op het wiel zitten om het tempo aan te geven.
Dat hij het een fenomeen vond is niet verwonderlijk omdat het sneller gaat dan lopen,
maar even getest dan had hij gemerkt dat het veel lichter voortbeweegt en sneller dan met gewoon lopen,wat soms zelfs bijna onmogelijk zwaar gaat.Het is gewoon een soort cadans beweging en heeft met de gewone looppas niet
veel te maken aangezien hier het lichaam gewicht ontlast word door het tegengewicht van de zware kruiwagen.
Jaap Boomsma

jaco van noort

(17)

"Wat een formidabele reactie van historische onwetendheid" antwoordt Kris Decker op de reactie van @paul hierboven.
Zelf heb ik de moeite genomen de in het artikel geciteerde bronnen te raadplegen, en wat blijkt?

Temple, R., The Genius of China. New York: Touchstone Books, Simon and Schuster, 1989, pp. 84-86, 195-196.
I did this episode early in 1990 on the basis of the Temple source above. Much later, Michael Walker wrote to point out Graeco-Roman uses of the wheelbarrow three centuries before these Chinese wheelbarrows. His sources included 1994 paper, M. J. T. Lewis, The Origins of the Wheelbarrow. Technology and Culture, Vol. 35, No. 3. (Jul., 1994), pp. 453-475. In retrospect that's hardly surprising. Any machine so useful had to be thought of at different times and in different places, although Chinese wheelbarrows of two millenia ago were certainly highly articulated and widely used.

Misschien moet de historicus Decker zelf zijn bronnen wat serieuzer raadplegen zonder mensen te kleineren die niet direct juichend aan de kant staan?

Overigens lijkt het er op dat de lezers van Lowtechmagazine nooit een kruiwagen hebben gebruikt voor iets anders dan het verzamelen van wat gevallen bladeren in hun stadstuintjes. Hoe is het anders te verklaren dat niemand op het lumineuze idee komt dat je bij een kruiwagen, onafhankelijk van de lengte van de handvaten, nooit het hele gewicht van de lading tilt? Voor diegenen die dit niet begrijpen zou ik willen aanraden de proef eens op de som te nemen en met twee mensen te proberen een geladen kruiwagen (met beton ofzo) eens op te tillen. Pas op uw rug!

Kris De Decker

(18)

@ Jaco

Zoals op het eind wordt vermeld, is dit een ingekorte versie van een langer artikel dat op de Engelstalige website is verschenen. In die oorspronkelijke versie kan je lezen wat ik volgens jou niet schijn te weten:

"The wheelbarrow tells a very distinct history in both the Western and the Eastern world. Although to this date its origins remain obscure, it is clear that the vehicle played a much larger role in the East than in the West. While in recent years there has surfaced some evidence that the wheelbarrow might have been used on construction sites by the Ancient Greeks at the end of the fifth century BC, there is no mention at all of wheelbarrows in Ancient Rome (although that does not exclude the possibility that they in fact did use them)."

Het verhaal draait niet om de vraag wie de kruiwagen heeft uitgevonden. Het gaat erom dat de Chinezen de technologie een veel groter belang gaven door ze als transportmiddel in te zetten.

Uit de reactie van Paul spreekt een minachting voor de Chinese cultuur, en een Europees superioriteitsgevoel. Terwijl de Chinezen op het vlak van technologie eeuwenlang een voorsprong hadden. Vandaar mijn advies om een aantal van die boeken te lezen.

Je laatste opmerking begrijp ik niet. Bij een Europese kruiwagen til je de helft van de lading, bij een Chinese kruiwagen til je niets. Als je een kruiwagen van de grond optilt, dan til je logischerwijze 100% van het gewicht. Ik denk dat de lezers dat wel snappen hoor.

jaco van noort

(19)

Kris,

1) Het gaat er niet om of jij het misschien wist. Het gaat erom of jij het de moeite van het vermelden waard vond. Dat vind je niet, want je schrijft:
"Het vroegste bewijs voor het gebruik van de kruiwagen in Europa dateert van de vroege dertiende eeuw," dat is dus ongeveer 17 eeuwen na de datum die uit de door jou genegeerde literatuur blijkt.

2) In het artikel staat dat je bij een Chinese kruiwagen tot 150kg kan vervoeren en een Europese 60 à 80. Dat klopt wat betreft de Europese in ieder geval niet. Een typische Europese kruiwagen heeft een inhoud van 80liter. Dat is dus met beton gevuld zo'n 200kg. Dat is door één persoon goed te hanteren. Ik heb zelf als bouwvakker een paar miljoen kg op die wijze verplaatst, dus ik weet waarover ik spreek. (Het komt doordat de meeste Europese kruiwagens zo zijn ontworpen dat je minder dan de helft van de lading tilt. Dat wiel zit namelijk niet symmetrisch tov het zwaartepunt. Daardoor is een Europese kruiwagen geladen "automatisch" zoals dat in de bouw heet "op de hand" (zoals je een handkar moet laden, 25-50kg voor de bestuurder)zodat de kruiwagen goed bestuurbaar blijft door een goed moment. Ik denk idd niet dat de meest lezers daar weleens over hebben nagedacht.......

3) Je hebt gelijk dat de reactie van Paul niet erg subtiel is. Maar daarom hoef je hem nog niet te schofferen, dunkt mij. En zeker niet als je naar punt 1) kijkt.
Paul heeft echter vermoedeljk wel een punt als hij veronderstelt dat een tweewielig voertuig voordelen heeft. Of gecombinerd met het inzetten van een lastdier(de hondenkar, de handkar, de muilezel, het paard).

4) De "chinese" kruiwagen heeft als voordeel het grote wiel. Dat geldt bij slecht terrein. Verder is het ergonomisch een onding. Instabiel waardoor het tot overmatige belasting van de rug leidt. Ik zou zeggen dat de aziatische cultuur niet voor niks de riksja heeft uitgevonden. Ook in Azië waren de mensen zich blijkbaar heel wel bewust van de nadelen van een éénwielig voertuig. En trekken is bij zware lasten nu eenmaal beter dan duwen, ook dat weet iedere bouwvakker.

5) Mijn conclusie is dat we blij mogen zijn dat de mensheid zowel in Azië als in Europa afgestapt is van een éénwielig te duwen voertuig met een groot wiel. Superieure techniek raakt niet vanzelf in de vergetelheid. De hefboom van de hunebed,- en piramidebouwers bestaat ook nog steeds.

Kris De Decker

(20)

Jaco,

Er is geen bewijs voor het bestaan van de kruiwagen in Europa voor de dertiende eeuw. Er zijn alleen aanwijzingen. Het vroegste bewijs voor het gebruik van de kruiwagen in Europa dateert dus wel degelijk van de vroege dertiende eeuw

De Chinese kruiwagen is daarentegen wel goed gedocumenteerd voor die tijd, al vanaf de tweede eeuw.

Controleer uw reactie

Voorbeeld van uw reactie

Dit is slechts een voorbeeld. Uw reactie is nog niet ingediend.

Bezig...
Uw reactie kon niet worden ingediend. Fout type:
Uw reactie werd opgeslagen. Reacties worden gemodereerd en zullen pas zichtbaar worden als ze door de auteur zijn goedgekeurd. Nog een reactie achterlaten

De letters en cijfers die u invulde kwamen niet overeen met de afbeelding. Probeer opnieuw.

Als laatste stap voor uw reactie wordt gepubliceerd, gelieve de letters en cijfers in te vullen die die u ziet in de afbeelding hieronder. Dit voorkomt dat automatische programma's reacties achterlaten.

Problemen met het lezen van deze afbeelding? Alternatief bekijken.

Bezig...

Laat een reactie achter

Reacties worden gemodereerd en worden pas zichtbaar als ze door de auteur zijn goedgekeurd.

Uw informatie

(Naam is verplicht. E-mail adres wordt niet getoond bij de reactie.)

Advertentie

  • Beslist

    Beslist.be is het grootste online winkelcentrum van België

Abonneer

De Hefboombijl