« Elektrisch vliegtuig twee keer zuiniger dan elektrische auto | Hoofdmenu | Duizend jaar fossiele brandstoffen (2): de teerzanden van Vlaanderen en Nederland »

09 oktober 2011

Reacties

Feed U kunt deze conversatie volgen door in te schrijven op de reactiefeed van dit bericht.

Renaat

(1)

@Kris,

een interessant artikel, maar er wordt ten onrechte gesuggereerd dat het gebruik van turf zich nu beperkt tot enkele landen en dat België of Nederland daar niet meer toe behorden.
Dat klopt echter enkel voor turf als brandstof. De grote hoeveelheden turf die nu nog worden gewonnen in Oost-Europese, Scandinavische, Russische en Canadese venen belandt in potgrond.


Iedere tuinier, boer, ... die nog potgrond met turf gebruikt draagt daarmee (vaak onbewust) bij tot het snel verdwijnen van een uniek landschap en de daarbij horende CO2-uitstoot, dit terwijl er perfecte maar wel iets duurdere en vaak onbekende alternatieven zijn.

Iets meer info hierover:
http://www.br.fgov.be/PUBLIC/GENERAL/EVENTS/press%20release9.html#anchor1

http://www.mo.be/artikel/veenvrije-potgrond

http://www.vtvblijdorp.nl/node/151

http://www.velt.be/Joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=1366&Itemid=288

Kris De Decker

(2)

Renaat, dit artikel gaat inderdaad over turf als brandstof. Wat jij aanhaalt, is een ander verhaal. Maar het is wel interessant om weten, dank voor de links.

Renaat

(3)

@ Kris,

daar ben ik mij bewust van. Maar ik vond het belangrijk om aan te geven dat ook 'wij' nog steeds betrokken partij zijn bij de huidige turfwinning.

Rarrie

(4)

ON-GE-LOOF-LIJK interessant artikel !
Wat trouwens van de meeste artikels van LOWTECH MAGAZINE kan gezegd worden.
Een leek-'spotter'.

Wim Minten

(5)

Mooi, mooi... Nooit geweten dat de Hollanders in die tijd al zover voor lagen. Na 8 jaar in Portugal geeft dit een mooi contrast... Dank, dank

roland

(6)

Aanvullend op deze boeiende beschrijving, turf werd ook gebruikt voor de bouw bij de steenbakkerij en kalkbranderij.
Windgebruik is de basis voor de omvangrijke scheepsbouw en scheepstransport. Daarmee kan turf gemakkelijker van ver worden aangevoerd.

Windenergie wordt ook benut voor het droogmalen. Dat is toenemende mate noodzakelijk door de voor de steden bedreigende plassen, die door de turfwinning ontstaan.

Mede door de schaarste in en om beide oorlogen is turf nog lang als brandstof gebruikt, maar in 1899 was voor het energieverbruik per persoon ruim 10% turf en ruim 80% steenkool afkomstig
http://edepot.wur.nl/136833

Kris De Decker

(7)

Roland, dat komt allemaal aan bod in het tweede deel.

Ward

(8)

Inderdaad interessant artikel. Dat geeft een alternatieve en verfrissend invalshoek op de bloei en verval van het Hollandse rijk...

Roland

(9)

@Kris,
Dit stuk gaat vooral uit van het onderzoek van De Zeeuw en het energieverbruik in de "turf" tijd. Anderen komen tot een veel lagere energieverbruik van turf.

"Het energieverbruik.. in de zeventiende-eeuwse Republiek op een niveau dat door andere Europese landen pas bij het begin van de twintigste eeuw werd gehaald" en "met turf beschikten de Nederlanders over een goedkope energiebron"
Het Engelse energieverbruik vooral met steenkool was hoger. Steenkool was daar goedkoper dan turf in Holland.

Is het gebruik van windenergie niet belangrijker dan de beschikbaarheid van turf als brandstof? Wind bepaalt in hoge mate de transport-mogelijkheden, terwijl turf vervangen kan worden door hout en later steenkool.
depot.knaw.nl/2363/1/18721_291_zanden.pdf

Kris De Decker

(10)

Roland, steenkool en transport van turf komen aan bod in de volgende afleveringen.

Er is overigens maar één auteur die tot een veel lagere berekening komt voor het turfgebruik (Unger), en diens bevindingen zijn intussen ontkracht.

Roland

(11)

@Kris,
Die ontkrachting zie ik niet bij Van Zanten.
Deze noemt niet alleen R.W.Unger, die tot een veel lagere energiebijdrage voor turf komt, maar ook M.A.W. Gerding die voor de 4 noordelijke provincies Ungers schatting ondersteunt.

Kris De Decker

(12)

Roland, die discussie zullen we moeten uitstellen. Ik zit in het buitenland en heb momenteel helaas niet de tijd om opnieuw in mijn documentatie te duiken. Een dag of tien geduld, dan kom ik er op terug.

Bekijk in tussentijd ook eens de bronnen waarop ik me baseer. Die documentatie is van recentere datum dan het document van Van Zanden dat jij hier aanhaalt (1997, zie ik). Zijn onderzoek wordt besproken in mijn recentere bronnen.

Kris De Decker

(13)

Roland (11): ik heb de kans gezien om je kritiek even te onderzoeken. Mijn bevindingen:

- In tegenstelling tot wat jij suggereert ondersteunt M.A.W. Gerding de cijfers van De Zeeuw. Voor de 4 noordelijke provincies ondersteunt hij inderdaad Ungers schatting, maar hij stelt daarbij dat de Zeeuw de productie in het Zuiden heeft onderschat.

- Van Zanden neemt in het onderzoek waar je naar linkt uiteindelijk een positie in tussen Unger en de Zeeuw in. Hij concludeert een energieverbruik van 13,4 GJ per capita in Holland en 7,9 GJ per capita in heel Nederland.

- Zowel van Zanden als Unger stellen als fundamenteel bezwaar dat steenkool belangrijker was dan de Zeeuw aangeeft. Ten eerste geven ze geen feitelijke informatie om die stelling te ondersteunen. Het is dus niet meer dan een hypothese.

- Ten tweede maken ze allebei dezelfde, kapitale fout: tijdens de zeventiende eeuw kon steenkool slechts voor een zeer beperkt aantal industriële toepassingen worden ingezet, omdat de onzuiverheden in de brandstof het te maken product beschadigden. Dat is de reden waarom Engeland haar vroege gebruik van fossiele brandstoffen tijdens de 17e eeuw niet in een commercieel voordeel kon ombuigen - dat aspect komt ruim aan bod in de laatste aflevering van deze reeks.

stijn

(14)

Superinteressant artikel. Had me recent ook afgevraagd met welke energie de Nederlandse Gouden Eeuw en de Vlaamse middeleeuwen aangedreven werden. Wist niet dat turf zo massaal gebruikt werd. Gebruikte men steenkool in de middeleeuwen helemaal niet? Was waterkracht van watermolens in Europa niet belangrijker dan windkracht van windmolens? En het leverde constantere energie aan.

Misschien nog een kleine tip; ik weet niet of je vertrouwd bent met het werk van Angus Maddison, een historische econoom die de referentie is op gebied van historische (economische) dataschattingen. Hier een link naar een site met data van hem: http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_02-2010.xls

roland

(15)

@Kris (13) blijkbaar lees ik het artikel van Van Zanten heel anders; je 3 punten:

- In tegenstelling tot wat jij suggereert ondersteunt Gerding de cijfers van De Zeeuw. Voor de 4 noordelijke provincies ondersteunt hij inderdaad Ungers schatting, maar hij stelt dat de Zeeuw de productie in het Zuiden onderschat.
= Die onderschatting noemt Van Zanten een vermoeden zonder feitelijke informatie.

- Van Zanden neemt in het onderzoek waar je naar linkt uiteindelijk een positie in tussen Unger en de Zeeuw in. EEN TUSSENPOSITIE?
= Van Zanten schrijft: "Gerdings materiaal wijst erop dat de kritiek op de zeer hoge raming van De Zeeuw hout snijdt en dat Ungers schattingen veel dichter bij de werkelijkheid komen.

- Zowel van Zanden als Unger stellen als bezwaar dat steenkool belangrijker was dan de Zeeuw aangeeft zonder feitelijke informatie om die stelling te ondersteunen. Het is dus niet meer dan een hypothese.
= Van Zanten wijst op "gedetailleerde in- en uitvoerstatistieken" voor steenkool.

Kris De Decker

(16)

@ Roland:

"EEN TUSSENPOSITIE?"

Inderdaad. Van Zanden noemt als uitkomst een energieverbruik per capita van 7,9 GJ, een cijfer dat ongeveer in het midden ligt van de uitkomsten van Unger (3,3 GJ) en de Zeeuw (16,75 GJ).

"Die onderschatting noemt Van Zanten een vermoeden zonder feitelijke informatie."

Inderdaad, dat is de mening van Van Zanden.

"Van Zanten wijst op 'gedetailleerde in- en uitvoerstatistieken' voor steenkool."

Maar hij laat ze niet zien. Volgens alle bronnen die ik heb geraadpleegd, bestaan er slechts fragmentarische gegevens over de invoer en uitvoer van steenkool uit de periode voor 1700. Uit die gegevens valt met de beste wil van de wereld niet te begrijpen hoe Unger aan zijn conclusies komt (zijn onderzoek is overigens nergens te vinden).

We zullen wellicht nooit de omvang van de import en export van steenkool tijdens de zeventiende eeuw kennen, maar dat hoeft ook niet. We weten dat steenkool tijdens de zeventiende eeuw alleen maar voor een zeer beperkt aantal industriële processen kon worden ingezet. Steenkool kan dus onmogelijk de reden zijn van de opmerkelijke industrialisering in Vlaanderen, Brabant, Holland en Utrecht.

Nogmaals: Van Zanden en Unger zijn misschien goede historici wanneer het hun kennisgebied betreft (Van Zanden is gespecialiseerd in middeleeuwse maatschappelijke verhoudingen), maar ze hebben duidelijk geen kaas gegeten van energie. Van Zanden verraadt al op de eerste bladzijde dat hij het fundamentele onderscheid tussen thermische en kinetische energie niet kent.

De Zeeuw heeft al die kennis wel. Je kan uiteraard over zijn cijfermateriaal gaan discussiëren (het zijn en blijven schattingen), maar het valt niet te ontkennen dat de Hollandse Gouden Eeuw in belangrijke mate op turf was gebouwd. De pogingen van Van Zanden en Unger om dat te onkrachten, overtuigen niet.

Kris De Decker

(17)

@ Stijn:

Dank voor de tip, Angus Maddison kende ik nog niet.

Watermolens waren in Europa veel belangrijker dan windmolens, dat klopt. Maar in een aantal landen waren windmolens belangrijker, in Nederland en Vlaanderen omdat het verval van de rivieren relatief klein is (en omdat er veel wind is uiteraard). Zie het artikel over de geschiedenis van de industriële windmolen.

Steenkool werd in de middeleeuwen inderdaad ook gebruikt, maar het gebruik ervan was beperkt in Vlaanderen en Nederland. Zie het derde deel in deze reeks.

Stuart White

(18)

I am interested in plans for building model windmills. I am aware of the plans posted by Penterbak, in particular De Hollandse Snuyfmoolen 1 en 2. Are there other plans available?

Thanks for your help,

Ik ben geïnteresseerd in de plannen voor de bouw van het model windmolens. Ik ben me bewust van de plannen geplaatst door Penterbak, in het bijzonder De Hollandse Snuyfmoolen 1 en 2. Zijn er andere plannen beschikbaar?

Bedankt voor uw hulp,


Stuart White

Controleer uw reactie

Voorbeeld van uw reactie

Dit is slechts een voorbeeld. Uw reactie is nog niet ingediend.

Bezig...
Uw reactie kon niet worden ingediend. Fout type:
Uw reactie werd opgeslagen. Reacties worden gemodereerd en zullen pas zichtbaar worden als ze door de auteur zijn goedgekeurd. Nog een reactie achterlaten

De letters en cijfers die u invulde kwamen niet overeen met de afbeelding. Probeer opnieuw.

Als laatste stap voor uw reactie wordt gepubliceerd, gelieve de letters en cijfers in te vullen die die u ziet in de afbeelding hieronder. Dit voorkomt dat automatische programma's reacties achterlaten.

Problemen met het lezen van deze afbeelding? Alternatief bekijken.

Bezig...

Laat een reactie achter

Reacties worden gemodereerd en worden pas zichtbaar als ze door de auteur zijn goedgekeurd.

Uw informatie

(Naam is verplicht. E-mail adres wordt niet getoond bij de reactie.)

Advertentie

  • Beslist

    Beslist.be is het grootste online winkelcentrum van België

Abonneer

De Hefboombijl