Deel 1 / Deel 2
De velomobiel en de elektrische fiets zijn twee technologieën die de beperkte actieradius van de fietser vergroten -- de eerste door het optimaliseren van de aerodynamica en de ergonomie, de tweede door de ondersteunende trapkracht van een elektrische motor gevoed door een batterij.
De elektrische velomobiel combineert beide benaderingen en drijft daarmee de actieradius van de fietser naar het toppunt. De fiets kan ook op langere afstanden de rol van de auto overnemen.
Lees meer "De elektrische velomobiel: bijna even snel als de auto, maar 80 keer zuiniger" »
Wie over goede fietsbenen beschikt, heeft steeds meer jobs voor het oprapen. Het aantal bedrijven dat vrachtfietsen inzet, groeit snel. Uit een aantal verkennende studies blijkt dat minstens een kwart van het goederenverkeer binnen de stad per vrachtfiets zou kunnen gebeuren. Met speciale verdeelcentra, grotere voertuigen en elektrische trapondersteuning kan dat aandeel verder oplopen.
De vrachtfiets is in de stad minstens even snel als de bestelwagen en veel goedkoper in gebruik. Dat geeft een sterke economische impuls om de bestelwagen aan de kant te laten. Ook voor het verlenen van diensten biedt de vrachtfiets een aantal belangrijke economische voordelen.
De Chinese kruiwagen speelt een belangrijke rol in de transportgeschiedenis van het Oosten. Terwijl de Europese kruiwagen enkel werd ingezet voor het vervoer van vracht op zeer korte afstand, was de Chinese kruiwagen eeuwenlang een universeel voertuig voor het transport van zowel goederen als passagiers op veel grotere afstanden.
Bij de Chinese kruiwagen - die ook in sommige andere Oosterse landen werd gebruikt - is het veel grotere wiel in het midden geplaatst, waardoor een persoon een drie keer zwaardere lading kan vervoeren dan in het geval van een Europese kruiwagen. Bovendien werd de menselijke "bestuurder" van de kruiwagen soms bijgestaan door lastdieren en door windkracht, zodat nog zwaardere ladingen konden worden vervoerd. Het unieke voertuig kent geen enkele tegenhanger in de Europese transportgeschiedenis.
Een fiets met elektrische trapondersteuning zou ervoor kunnen zorgen dat meer mensen besluiten hun auto voortaan te laten staan. Dat geldt met name voor wie een heuvelachtig parcours aflegt en/of liever niet bezweet op het werk aankomt. Enige probleem is de batterij. De productie ervan kost aardig wat energie en milieuvervuiling. Bovendien moet ze regelmatig vervangen worden, wat de kosten flink opdrijft. De 22-jarige student Maxwell von Stein bouwde een alternatief dat die nadelen niet heeft: een fiets met een vliegwiel in plaats van een batterij.
Lees meer "Fiets met trapondersteuning gebruikt vliegwiel in plaats van batterij" »
Elektrische keukenapparaten hebben een beperkte levensduur, wat een constante stroom aan afval met zich meebrengt. Bovendien moeten er steeds nieuwe apparaten worden gefabriceerd, wat veel energie en grondstoffen kost. Daarbij komt nog het elektriciteitsverbruik tijdens de bediening, en de herrie die de toestellen produceren.
Het kan ook anders, zo bewijst het met de voet aangedreven keukeneiland van de Duitse ontwerper Christoph Thetard. Ontworpen om generaties lang mee te gaan, bespaart deze machine energie en grondstoffen en houdt ze elektrisch en plastic afval van de stortplaatsen weg. Bovendien kost het aandrijven van de keukenapparaten dankzij een ingenieus mechanisme nauwelijks inspanning.
De mogelijke toepassingen van pedaalkracht gaan die van de fiets als transportmiddel ver te boven. Tijdens de jaren 1970 werd er veel onderzoek verricht naar energiefietsen die op een mechanische manier een groot aantal industriële machines, huishoudtoestellen en landbouwwerktuigen konden aandrijven.
Als dat onderzoek zou worden verdergezet, aangevuld met de kennis en materialen van vandaag, kan de stationaire fietsmachine een belangrijke rol spelen bij het uitbouwen van een duurzame energieproductie.
Een pedaalaangedreven krachtbron in huis kan een waardevolle aanvulling zijn op andere hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind.
Daarbij moet wel beseft worden dat het opwekken van elektriciteit erg inefficiënt is en dat het mechanisch aandrijven van apparaten (indien mogelijk) de voorkeur geniet. Hieronder vind je een verzameling links naar plannen voor de bouw van energiefietsen waarmee je elektriciteit en/of mechanische energie kan opwekken.
Niet alle handleidingen zijn gratis, en geen enkele is in het Nederlands. Maar wie een aantal bronnen combineert, de tekeningen bestudeert en een beetje creatief is, kan zowat alles bouwen wat hij of zij wil. Kunnen lassen is handig, maar geen vereiste (je kan ook bouten gebruiken). Mensen die fietsmachines gebouwd hebben of daar mee bezig zijn: foto's van jullie creaties zijn altijd welkom - stuur ze me via e-mail en ik zet ze mee in de reacties.
Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw doken er heel wat op spierkracht werkende machines op die veel efficiënter waren dan de werktuigen die tot dan toe werden ingezet. Eén van de spectaculairste voorbeelden is de mechanische appelschiller.
Een mechanische appelschiller doet twee en soms drie dingen tegelijk. Niet alleen wordt de appel geschild, tegelijk wordt ook het klokhuis eruit gehaald. Sommige modellen snijden de appel ook nog eens in stukjes. Een mechanische appelschiller kan ook worden gebruikt voor het schillen van aardappelen.
Uiteraard kan je een appel of een aardappel ook gewoon met een mesje schillen. Maar het apparaat klaart de klus met zo'n verbazingwekkende snelheid (video) en precisie (video), dat het nut ervan al snel duidelijk wordt: als er veel appels of aardappelen geschild moeten worden, bespaart het toestel heel wat tijd.
De mechanische appelschiller was verkrijgbaar in een verrassend grote diversiteit aan modellen, ingedeeld in vier groepen (op de foto een exemplaar dat op de rand van de tafel wordt geschroefd). Tussen 1850 en 1890 werden er meer dan honderd patenten toegekend. Er is een volledige website over de technologie, die in detail het gebruik, de geschiedenis en de werking van het apparaat uitlegt. Er zijn ook veel foto's en video's te zien. Mechanische appelschillers worden nog altijd verkocht, al zien ze er vandaag niet altijd zo stevig uit.
Al trappend elektriciteit opwekken is goed voor je conditie, maar het ecologische voordeel is zeer twijfelachtig.
Hoewel het menselijk lichaam niet erg efficiënt is in het omzetten van brandstof (voedsel) in energie, is dat niet het vraagstuk dat we hier willen aankaarten: mensen moeten nu eenmaal bewegen om gezond te blijven, en dus kunnen we die energie evengoed aanwenden om apparaten aan te drijven.
Het probleem is de moderne benadering van de technologie, die resulteert in weliswaar praktische maar bijzonder inefficiënte machines. In feite doe je met een energiefiets niets meer dan het opwekken van de energie die nodig was voor de productie van de batterij.
Laatste reacties