Lowtech Magazine

Liggen er straks nucleaire vrachtschepen in de havens van Antwerpen en Rotterdam?

Wie hoopt op een terugkeer van het zeilschip mag die droom weer opbergen. Het vrachtschip van de toekomst vaart op kernenergie. Net als een zeilschip produceert een nucleair schip geen luchtvervuiling, CO2 of lawaai. Maar het is niet afhankelijk van de wind, het kan veel sneller varen en het heeft een veel grotere laadcapaciteit. Een aantal invloedrijke bedrijven en instanties brengt met gedetailleerde studies het nucleaire vrachtschip weer onder de aandacht. Commerciële schepen op kernenergie worden al 60 jaar lang beloofd, maar nu lijkt de tijd er eindelijk rijp voor te zijn.

Schipmolens: drijvende fabrieken op hernieuwbare energie

Het waterwiel was wereldwijd de belangrijkste energiebron van de middeleeuwen tot op het einde van de negentiende eeuw. Toen de kleinere rivieren verzadigd raakten, richtten middeleeuwse ingenieurs hun aandacht op de grote rivieren, wat uiteindelijk leidde tot de ontwikkeling van de stuwdam die we vandaag nog steeds kennen. Veel minder bekend zijn de tussenliggende stappen naar die technologie: schipmolens, brugmolens en hangende molens. Schipmolens ontstonden al in de zesde eeuw en verspreidden zich over de hele wereld. De meesten bleven in gebruik tot in de negentiende eeuw, een aantal bleef werken tot ver in de twintigste eeuw.

Schipmolens: drijvende fabrieken op hernieuwbare energie (2)

Er zijn maar weinig uitvindingen uit de Oudheid die zo precies gedateerd kunnen worden als de schipmolen. In 536 of 537 belegerden de Goten Rome. In een poging om de Romeinen te verhongeren, saboteerden ze de 14 aquaducten die water aan de stad leverden. Dat vormde geen probleem wat het drinkwater betreft, omdat de Tiber door de ommuurde stad stroomde. Maar de aquaducts vormden de energiebron voor de watermolens die het graan voor de hele stad maalden. De Byzantijnse generaal Belisarius, die toen verantwoordelijk was voor de verdediging van de stad, kwam echter met het lumineuze idee van de schipmolen aanzetten.

Leven zonder vliegtuigen

Eén van de interessante extra's van een eigen website is dat de statistieken ervan soms meer vertellen dan alle nieuwsbulletins samen. Hierboven en hieronder een aantal screenshots (klik erop om ze te vergroten) die de zoektermen weergeven waarmee bezoekers op de Engelstalige Lowtech Magazine terechtkomen: op enkele uitzonderingen na landt iedereen op de pagina "Life without airplanes, from London to New York in 3 days and 12 hours" (het verhaal verscheen ook in het Nederlands: Vakantie zonder vliegtuigen). Tevergeefs, want het transatlantische passagiersschip bestaat niet meer.

Moderne containerschepen trager dan oude zeilschepen

De slabakkende economie en de hoge brandstofprijzen deden de Deense rederij Maersk besluiten om de snelheid van een aantal vrachtschepen te verlagen van 25 naar 12 knopen. Daarmee zijn de zeilvrachtschepen van meer dan 100 jaar geleden minstens even snel als de containerschepen van vandaag.

Speedboten voor milieubewuste snelheidsfreaks

Snelheidskicks zijn niet per definitie slecht voor het milieu. Een reeks diverse, nieuwe vaartuigen breekt het ene snelheidsrecord na het andere, zonder dat er een druppel olie aan te pas komt. Aan spektakel geen gebrek, want de door wind aangedreven speedboten kiezen geregeld het luchtruim - als het fout gaat.

Vakantie zonder vliegtuigen: waar is het passagiersschip naartoe?

Stijgende brandstofprijzen brengen vliegtuigmaatschappijen in zware moeilijkheden. Reizen we straks opnieuw met passagiersschepen naar Amerika?

Een reis per vliegtuig is goedkoper geworden dan een reis per trein of per auto. Maar als de prijzen van kerosine aan hetzelfde tempo blijven stijgen, dreigen vliegreizen opnieuw een privilege te worden voor de rijken. Dat betekent niet noodzakelijk het einde van het toerisme naar verre landen. Voor de democratisering van de luchtvaart in de jaren zestig reisden mensen de hele wereld rond in majestueuze passagiersschepen. De herintroductie van de oceaanstomer zou meer dan nostalgie zijn: reizen per schip is tot 70 keer energie-efficiënter dan reizen per vliegtuig.

Zo worden schepen gerecycleerd

Tot 30 jaar geleden werden olietankers en vrachtschepen aan het eind van hun leven uit elkaar gehaald op Europese en Amerikaanse scheepswerven. Vandaag vindt die recyclage plaats in de derde wereld, voornamelijk in Bangladesh. Daar worden supertankers en containerschepen ontmanteld door mannen op blote voeten, met niets meer dan een koevoet en een hamer. Er zijn geen droogdokken: de schepen worden bij hoogtij met volle snelheid op het strand gevaren, zodat ze in de modder vast komen te zitten. Vaak worden ze aan een touw verder het strand op getrokken. Je ziet het allemaal in deze verbijsterende fotoreportage.

Vin de vent

Het Franse bedrijf ‘Compagnie de Transport Maritime à la Voile’ vervoert eind deze maand 60.000 flessen wijn van Bordeaux naar het Ierse Dublin via een traditionele 19e eeuwse zeilboot. In 2009 moeten 2 miljoen flessen via die route getransporteerd worden, via twee zeilschepen. Tegen 2013 wil het bedrijf 7 schepen in de vaart hebben die ook naar Bristol, Manchester en zelfs naar Canada varen.

Ook in Nederland staat het zeilvrachtschip opnieuw in de belangstelling. 

Kitesurfen voor vrachtschepen

Door de wind te beschouwen als een extra krachtbron, kan het brandstofgebruik van vrachtschepen aanzienlijk worden beperkt.

Stoomkracht en dieselmotoren verwezen het commerciële zeilvrachtschip naar de geschiedenisboeken, omdat gemotoriseerde schepen een stuk sneller, betrouwbaarder en goedkoper zijn. Nu het brandstofverbruik en de daarmee gepaard gaande milieuvervuiling van schepen de spuigaten uitloopt, komt er weer interesse in windkracht als extra energiebron. Met dank aan een extreme watersport.