Lowtech Magazine

De landbouwmachines van de toekomst?

De kleinschalige, organische landbouw is te verkiezen boven de grootschalige, geïndustrialiseerde roofbouw die in de loop van de twintigste eeuw de norm is geworden in de westerse wereld - en die steeds vaker wordt opgedrongen aan landen waar wel nog traditionele landbouw wordt bedreven.

Het nadeel is dat duurzame landbouw per definitie meer handenarbeid vraagt, die niet altijd even gezond is voor het lichaam. Het onderzoek naar kleine en lichte landbouwvoertuigen die de lichamelijke belasting verminderen, staat in de kinderschoenen. Maar er zijn intussen een aantal interessante prototypes ontwikkeld, die een idee geven van de mogelijkheden en de uitdagingen.

Insectenvlees: een alternatief voor vegetarisme?

De consumptie van vlees krijgt steeds meer kritiek vanuit ecologische hoek. Een mogelijk antwoord daarop is de kweek van insectenvlees, die een stuk milieuvriendelijker belooft te zijn dan de industriële kweek van varkens, koeien of kippen.

Hoewel insecten door miljoenen mensen als een lekkernij worden beschouwd, met name in veel tropische landen, zijn ze bij ons in de keuken taboe. Maar insectenvlees zou ook onherkenbaar kunnen worden gemaakt of in grote getale gekweekt kunnen worden als veevoeder voor kippen, varkens, koeien en vissen. Daarmee zou de milieukost van vlees omlaag kunnen zonder voedseltaboes te doorbreken.

Leven zonder koel- en vrieskast (1): maak een zonnedroger voor de tuin of het balkon

Wie het elektriciteitsverbruik fors omlaag wil krijgen, stoot uiteindelijk op de problemen die koelkast en vrieskast heten. Zelfs nieuwe en zuinige modellen verbruiken samen al gauw 1 kWh per dag. Gelukkig bestaan er heel wat alternatieven voor deze meestal als onmisbaar beschouwde modern apparaten.

In een eerste artikel verkennen we de zonnedroger, waarmee kruiden, groenten, fruit, vlees en vis een door de zon aangedreven bewaarproces ondergaan. Een zonnedroger wordt in warme landen al gauw te heet, wat betekent dat het apparaat ook bij ons goed functioneert. Lucas Brouns leerde er eentje bouwen en doet in deze gastbijdrage verslag van zijn ervaringen - bouwplannen inbegrepen. Het artikel verscheen eerder in het tijdschrift "Seizoenen".

Terug naar de wijn van de Romeinen

Wijn heet gezond te zijn, maar conventionele wijnbouwers gebruiken erg veel pesticiden, wat resulteert in een voedingsproduct dat een groot aantal schadelijke stoffen bevat.

Wijn van biologisch geteelde druiven is onder meer daarom een betere keuze, maar voor sommige wijnbouwers gaat die methode niet ver genoeg. De druif mag dan ecologisch zijn, het bewerkingsproces is dat niet. Emmie Declerck ging praten met Benoît Valée, een voorvechter van "natuurlijke" wijn - de drank zoals de Romeinen die brouwden.

De vergeten toekomst van de fietsmachine

De mogelijke toepassingen van pedaalkracht gaan die van de fiets als transportmiddel ver te boven. Tijdens de jaren 1970 werd er veel onderzoek verricht naar energiefietsen die op een mechanische manier een groot aantal industriële machines, huishoudtoestellen en landbouwwerktuigen konden aandrijven.

Als dat onderzoek zou worden verdergezet, aangevuld met de kennis en materialen van vandaag, kan de stationaire fietsmachine een belangrijke rol spelen bij het uitbouwen van een duurzame energieproductie.

Uw stoelgang kan de wereld redden

Update: bij de Engelse vertaling van dit artikel kwamen een aantal onjuistheden aan het licht, met het gevolg dat het Nederlandstalige artikel herschreven zou moeten worden. In afwachting daarvan verwijzen we naar de Engelstalige versie, die wel helemaal correct is en veel bijkomende informatie bevat: "Recycling animal and human dung is the key to sustainable farming". 

Ieder van ons spoelt dagelijks, afhankelijk van de olieprijs, nietsvermoedend voor 1,5 euro tot 7 euro bodemverbeteraars door het toilet. Het zou een leuke bijverdienste kunnen zijn. In Azië waren de grote en kleine boodschap 4000 jaar lang belangrijke handelswaar. De Chinezen konden door het gebruik van menselijke mest in de landbouw een grote bevolking voeden zonder hun rivieren te vervuilen, terwijl de steden in het Middeleeuwse Europa veranderden in open riolen.

Eind negentiende eeuw werden ook bij ons systemen in gebruik genomen die gericht waren op de verzameling en het hergebruik van menselijke mest, maar ze raakten in de vergetelheid door de opmars van het spoeltoilet. Doorspoelen is makkelijk, maar het berooft landbouwgronden van essentiële voedingsstoffen en maakt de voedselvoorziening afhankelijk van fossiele brandstoffen. (foto)

Haal de paarden van stal

Tractors vervangen door echte paardenkracht kan de voedselproductie betaalbaar houden.

Het zijn niet alleen automobilisten en vrachtwagenchauffeurs die lijden onder de hoge brandstofprijzen. De landbouw draait grotendeels op fossiele brandstoffen, niet alleen voor het aandrijven van tractors en andere landbouwmachines, maar ook voor de aanmaak voor kunstmest. Het opnieuw introduceren van paarden als transportmiddel zou een slecht idee zijn - auto's mogen dan lawaaierig, gevaarlijk en vervuilend zijn, rijdieren zijn dat evengoed. Maar in de landbouw zou het inzetten van paarden (of andere lastdieren) verrassend veel voordelen opleveren. In de Verenigde Staten - nog steeds de graanschuur van de wereld - hebben al enkele boeren hun tractor op stal gezet.

De handel in virtueel water

De dreigende waterschaarste is niet het gevolg van een overmatig huis-, tuin- en keukengebruik. We verbruiken veel meer water dan we denken.

Een Vlaming verbruikt gemiddeld 110 liter leidingwater per dag. Maar die hoeveelheid valt in het niet bij de onrechtstreekse waterconsumptie die nodig is om diezelfde Vlaming te voeden en te kleden. Er is 300 liter water nodig voor de productie van één ei, een halve kilogram aardappelen of twee tassen koffie. Een biefstuk van 300 gram of een katoenen T-shirt kost 5.000 liter water. Bijna 75 procent van de wereldwijde waterconsumptie wordt opgeslokt door de landbouw.

Kwallen veroveren de zee

Als we de visserij niet snel en drastisch afbouwen, ligt er straks kwal in plaats van vis op ons bord.

De kusten aan de Middellandse Zee worden voor het derde jaar op rij overspoeld door kwallen. Om het toerisme te beschermen, zijn de Spaanse autoriteiten zelfs begonnen met het jagen op de beesten - een wereldwijd precedent. De kwallenexplosie is te wijten aan overbevissing.

De verticale boerderij

Steeds meer mensen wonen in een stedelijk gebied, ver weg van het platteland. Waarom dan niet ook de voedselproductie naar de steden verplaatsen?

Volgens een Amerikaans onderzoeksproject aan de Columbia University in New York kunnen verticale boerderijen in drukbevolkte steden zowel het voedselaanbod verhogen als de ecologische impact van de landbouw verkleinen. Een glazen wolkenkrabber van 48 verdiepingen hoog zou genoeg groenten, vis, gevogelte en granen kunnen leveren voor 50.000 mensen. Door in essentie serres op elkaar te plaatsen, kan een verticale boerderij bovendien al het geproduceerde afval recycleren en zelf in haar energiebehoeften voorzien. Probleem is dat we het ding eerst moeten bouwen.